Highland cattle

Menu


Social Media

follow EFNCP on Facebook
HNV Showcases

Maes Glo De Cymru

coalfield

Prif faes glo De Cymru yw’r unig faes glo mynyddig Prydain. Mae’n ymestyn tua 90 km o Gydweli yn y gorllewin i Bontypwl a Blaenafon yn y dwyrain, ac ar ei leta y mae tua 30 km o led. Rhwng y glynnoedd enwog, lle mae trwch y boblogaeth o 900,00 yn byw, mae cynteddau eang o fynydd agored rhwng 300 a 600 m o uchder. Gyda dechrau’r gweithio haearn ar raddfa fawr ym Merthyr Tudful yn 1759, daeth yr ardal yn un o brif darddleoedd y Chwyldro Diwydiannol. Tyfodd glo i fod yn brif ddiwydiant o dechrau’r 19fed ganrif ac oddi ar hynny denodd yr holl ardal, fu’n mor wledig a diarffordd, filoedd o fewnfudwyr o gefn gwlad Cymru a Lloegr wedi hynny. Erbyn dechrau’r ganrif ddiwetha ‘roedd dros cwarter miliwn o ddynion dan ddaear.

Y syndod yw i’r rhan fwyaf o’r ardal aros yn dir fferm drwy holl gyffro’r ddwy ganrif a hanner diwetha. Gyda dyodiad o 2000mm a phriddoedd llwm a gwlybion y Mesurau Glo, cadw da byw oedd prif fywoliaeth y ffermydd mynydd erioed - da ac, yn enwedig yn yr hanner can mlynedd diwetha, defaid. I gymharu ag ardaloedd eraill, ychydig o ‘wella’ tir a chau tiroedd comin fu oddi ar y Chwyldro Diwydiannol - gwell oedd gan y tirfeddianwyr fuddsoddi mewn pyllau glo, rheilffyrdd a thai, gan sicrhau parhad ffermdir o Gryn Werth i Natur. Ar hyd a lled y maes glo gwelir mosaïc o fynydd agored a chaeau, llawer ohonynt â phorfa lled-naturiol. Bu peth gwella wrth gwrs, ac mewn rhai ardaloedd mae nifer y defaid braidd yn uchel, ond serch hynny diwedd ffermio yw’r perygl mwya erbyn heddiw. Mae datgysylltu cymorthdaliadau ac amaethu wedi datguddio cyn lleied yw’r elw (os elw) a gynnigir gan ffermio, ac o amgylch trefi’r maes glo mae rhibyn o drafferthion eraill yn wynebu’r ffermwr.

Mae difodiant y diwydiant glo yn y 30 mlynedd diwetha (caeodd y pwll diwetha yn 2008) wedi esgor ar gynni economaidd a chymdeithasol dybryd. Mae problemau o amgylch y trefi a’r pwysau i ryddhau tir ar gyfer datblygiant yn fwy o lawr nag yn y gweddill o Gymru wledig. Yn wir mae hyd yn oed meddwl am y maes glo fel ardal wledig yn rhywbeth braidd yn ddieithr.

More Information:


 
Logo Printversion EFNCP
European Forum on Nature Conservation and Pastoralism
Online: http://www.efncp.org/hnv-showcases/south-wales/welsh/coalfield/
Date: 2019/04/22
© 2019 EFNCP – All rights reserved.